चिपळूण (विशेष प्रतिनिधी): आधुनिक जीवनशैली, विभक्त कुटुंबव्यवस्था आणि नोकरी-व्यवसायानिमित्त वाढत्या स्थलांतरामुळे एकत्र कुटुंबपद्धती लयाला जात असताना, चिपळूण तालुक्यातील दोणवली बामणेवाडी येथील कदम कुटुंबीयांनी मात्र तब्बल ३५ वर्षांपासून कौटुंबिक एकोप्याचा अनोखा आदर्श कायम ठेवला आहे. तब्बल आठ चुलते आणि त्यांच्या कुटुंबातील मुले, सुना, नातवंडांसह सुमारे ७२ सदस्य एकाच छताखाली एकत्र येत भक्तिभावाने श्री गणरायाची प्रतिष्ठापना करतात. केवळ धार्मिक उत्सव म्हणून नव्हे, तर कुटुंबातील जिव्हाळा, आपुलकी आणि अभेद्य एकजुटीचा जागर म्हणून कदम बंधूंचा हा सामूहिक गणेशोत्सव अवघ्या परिसराचे लक्ष वेधून घेत आहे.
सुमारे साडेतीन दशकांपूर्वी सुरू झालेली ही कौटुंबिक परंपरा आजही नव्या जोमाने सुरू आहे. शिक्षण, नोकरी आणि व्यवसायानिमित्ताने कुटुंबातील अनेक सदस्य वर्षभर वेगवेगळ्या शहरांमध्ये विखुरलेले असतात; मात्र गणेशोत्सवाच्या काळात सर्व कामे बाजूला ठेवून प्रत्येकजण मूळगावी हजेरी लावतो. त्यामुळे कदम कुटुंबीयांसाठी हा उत्सव म्हणजे वर्षातून एकदा होणारे मोठे कौटुंबिक स्नेहसंमेलनच ठरतो. बाप्पाच्या आगमनापासून ते भावपूर्ण विसर्जनापर्यंत सर्व धार्मिक विधींमध्ये लहानांपासून ज्येष्ठांपर्यंत तिन्ही पिढ्यांचा उत्साह ओसंडून वाहत असतो. घरातल्या ज्येष्ठांचे मार्गदर्शन, तरुणांची सजावट, आरास व पूजाविधीची धडपड, महिला वर्गाची नैवेद्य आणि धार्मिक कार्यक्रमांची जय्यत तयारी अन् लहानग्यांचा निरागस सहभाग या उत्सवाची रंगत द्विगुणित करतो.
या उत्सवाचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे तीन पिढ्यांमध्ये सांधली गेलेली सांस्कृतिक नाळ. जुनी पिढी आपल्या अनुभवातून पारंपरिक मूल्यांची शिदोरी नव्या पिढीकडे सोपवत आहे, तर आजचा तरुण वर्ग आधुनिकतेच्या युगातही आपल्या पूर्वजांच्या संस्कारांशी घट्ट बांधून राहिला आहे. दररोज सकाळी आणि संध्याकाळी होणाऱ्या आरतीच्या वेळी संपूर्ण घर गजबजून निघते. दिवसभरातील धावपळीनंतर सायंकाळच्या आरतीला सर्व कुटुंबीय एकत्र येतात, आणि त्यानंतर रंगणाऱ्या मनमोकळ्या गप्पा, जुन्या आठवणींना मिळणारा उजाळा तसेच सामूहिक स्नेहभोजनामुळे घरातील कौटुंबिक वातावरण अत्यंत आनंददायी बनते.
आज अनेक ठिकाणी गणेशोत्सव वैयक्तिक पातळीवर विभागला जात असताना, कदम बंधूंनी मात्र ‘एकत्र येणे, एकत्र साजरे करणे आणि सुख-दुःखात सोबत राहणे’ ही भावना ३५ वर्षांत तसूभरही ढळू दिली नाही. धावपळीच्या युगात नातेसंबंधांमधील जिव्हाळा टिकवून ठेवण्यासाठी आणि मनामनातील दुरावा संपवण्यासाठी कदम कुटुंबीयांचा हा उपक्रम संपूर्ण समाजासाठी अत्यंत प्रेरणादायी ठरला आहे. ‘गणपती बाप्पा मोरया’च्या जयघोषात तीन पिढ्यांना एकात्मतेच्या धाग्यात बांधणारा दोणवली बामणेवाडीतील हा ३५ वर्षांचा प्रवास नाती जपण्याचा अनमोल संदेश देत असून, भावी पिढ्यांनीही हाच वारसा अविरत पुढे चालवावा, हीच कदम कुटुंबीयांची भावना आहे.
