पुणे ( प्रतिनिधी): राज्यावर ओढवलेले दुष्काळाचे भीषण सावट परतीच्या पावसामुळे दूर होईल या आशेवर पाणी फेरले गेले असून, सध्या सुरू असलेला पाऊस राज्यातील गंभीर पाणीटंचाई निवारण्यासाठी अत्यंत अपुरा ठरणार असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. हवामान शास्त्रज्ञांनी दिलेल्या इशाऱ्यानुसार, परतीचा हा पाऊस सर्वदूर आणि सार्वत्रिक नसून केवळ स्थानिक स्वरूपाच्या सरींपुरताच मर्यादित आहे. परिणामी, करपून चाललेल्या खरीप पिकांना यामुळे नवसंजीवनी मिळण्याची शक्यता मावळली असून, राज्यापुढील दुष्काळाचे संकट अटळ मानले जात आहे. एका बाजूला काही जिल्ह्यांत पावसाचा अंदाज वर्तवला जात असतानाच, दुसरीकडे पाण्याच्या प्रचंड टंचाईने होरपळणारा शेतकरी वर्ग आक्रमक झाला असून राज्य शासनावर तातडीने दुष्काळ जाहीर करण्यासाठी तीव्र दबाव वाढू लागला आहे.
हवामान तज्ज्ञ एस. डी. सानप यांच्या विश्लेषणावरून असे समोर आले आहे की, बंगालच्या उपसागरात निर्माण झालेले तीव्र कमी दाबाचे क्षेत्र ताशी १८ किलोमीटर वेगाने पश्चिम-वायव्य दिशेने पुढे सरकत आहे. ही प्रणाली उत्तर आंध्र प्रदेश आणि दक्षिण ओडिशाच्या किनारपट्टीवरून मार्गक्रमण करत असल्याने तिचा सर्वाधिक प्रभाव मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश, बिहार, झारखंड, ओडिशा आणि आंध्र प्रदेश या राज्यांवर दिसून येईल. या चक्राकार यंत्रणेमुळे महाराष्ट्रातील केवळ पूर्व विदर्भाच्या काही भागात पुढील काही दिवस मुसळधार सरी कोसळू शकतात, तर मध्य महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यात हवेतील आर्द्रतेमुळे मेघगर्जनेसह स्थानिक पातळीवर पाऊस हजेरी लावेल. मात्र, ही मुख्य प्रणाली महाराष्ट्राच्या थेट भूभागावरून जात नसल्याने संपूर्ण राज्य व्यापून काढणारा दमदार सार्वत्रिक पाऊस होण्याची चिन्हे पूर्णपणे संपुष्टात आली आहेत.
येत्या काही दिवसांत पडणाऱ्या स्थानिक पावसाने जमिनीतील ओलावा थोडाफार टिकून राहील आणि भूजल पातळीत किंचित वाढ होईल; परंतु धरणांमधील घटलेली पाणीपातळी भरून काढण्यासाठी किंवा हाताबाहेर गेलेल्या खरिपाच्या पिकांना वाचवण्यासाठी हा पाऊस निष्प्रभ ठरणार आहे. भारतीय हवामानशास्त्र विभागाच्या माहितीनुसार, नैऋत्य मान्सूनच्या माघारीचा प्रवास सध्या जैसलमर, नागौर, सिकर, रोहतक, पतियाळा आणि गुरुदासपूर या रेषेवर येऊन थांबला असून राजस्थान, पंजाब आणि हरियाणाच्या भागांतून मान्सून पूर्णपणे परतला आहे.
दरम्यान, राज्यातील वातावरणातील बदलांमुळे रायगड, सातारा, सोलापूर, लातूर, नांदेड आणि गडचिरोली या जिल्ह्यांसाठी हवामान विभागाने जोरदार पावसाचा ‘यलो अलर्ट’ जारी केला आहे. याव्यतिरिक्त मुंबई, ठाणे, रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग, कोल्हापूर, सांगली, पुणे, नाशिक, अहिल्यानगर, छत्रपती संभाजीनगर, जालना, बीड, धाराशिव, परभणी, हिंगोली, यवतमाळ, वर्धा, नागपूर, चंद्रपूर, भंडारा व गोंदिया या २५ जिल्ह्यांत विजांच्या कडकडाटासह हलक्या ते मध्यम सरींचा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. पुढील २४ ते ४८ तासांच्या कालावधीत सिंधुदुर्ग, धाराशिव, लातूर, नांदेड, यवतमाळ आणि पूर्व विदर्भातील जिल्ह्यांमध्ये तुरळक ठिकाणी जोरदार पाऊस पडण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली असली, तरी हा पाऊस संपूर्ण राज्याला दुष्काळाच्या छायेतून बाहेर काढण्यासाठी पुरेसा ठरणार नाही हेच स्पष्ट होत आहे.
