संगमेश्वर : आधुनिकतेच्या वाढत्या प्रभावात ग्रामीण संस्कृती आणि पारंपरिक पद्धती नामशेष होत असताना, संगमेश्वर तालुक्यातील धामणी गावात मात्र पूर्वजांनी दिलेला सहकार्याचा वारसा आजही तितक्याच आत्मीयतेने जपला जात असल्याचे विलोभनीय चित्र समोर आले आहे. येथील शेतकरी भालचंद्र सप्रे यांच्या शेतामध्ये सुरू असलेल्या भात मळणीच्या कामात संपूर्ण गावाने सामूहिक सहभागातून मदतीचा हात पुढे करत कोकणातील जुन्या श्रमसंस्कृतीची प्रचिती दिली आहे.
यंदा पावसाने उसंत दिल्यानंतर परिसरातील भात कापणी, झोडणी आणि मळणीच्या कामांनी वेग घेतला आहे. सप्रे यांच्या शेतात पूर्वापार चालत आलेल्या वडिलोपार्जित पद्धतीनेच भातशेतीची सर्व कामे केली जातात. सध्या सुरू असलेल्या मळणीच्या हंगामात गावातील ग्रामस्थ स्वतःहून एकत्र येत एकमेकांच्या शेतातील कामे पूर्ण करण्यासाठी खांद्याला खांदा लावून राबत आहेत. एकेकाळी शेतीची कामे केवळ एका कुटुंबापुरती मर्यादित न राहता संपूर्ण गाव एकत्र येऊन लावणीपासून मळणीपर्यंतचे टप्पे पार पाडत असे. त्यामुळे कामाचा ताण हलका होऊन सामाजिक नातेसंबंध दृढ होत असत. तीच समृद्ध पद्धत धामणीतील ग्रामस्थांनी नव्या युगातही प्रत्यक्ष कृतीतून जिवंत ठेवली आहे.
बदलत्या काळात शेतीत यांत्रिकीकरण आले असले तरी, आपल्या पूर्वजांची शेती संस्कृती, परस्पर सहकार्य आणि एकोपा टिकवून ठेवण्याचा सप्रे आणि ग्रामस्थांचा हा प्रयत्न अत्यंत कौतुकास्पद ठरत आहे. धामणीत उभे राहिलेले हे चित्र केवळ एका शेतातील भात मळणीपुरते मर्यादित नसून, ते गावकी, एकोपा आणि ग्रामीण परंपरेचे जतन करणारे आदर्श उदाहरण ठरले असून, हाच वारसा नव्या पिढीनेही पुढे चालवावा अशी भावना व्यक्त केली जात आहे.
