मुंबई : राज्यातील तब्बल १९ जिल्ह्यांमधील ८३ तालुक्यांत पावसाने सलग २० दिवसांपेक्षा अधिक काळ दडी मारल्याने खरीप हंगामातील पिके पूर्णपणे संकटात सापडली आहेत. अनेक पट्टे दुष्काळाच्या उंबरठ्यावर पोहोचल्याची वस्तुस्थिती समोर आल्यानंतर मंगळवारी पार पडलेल्या राज्य मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्यासह उपस्थित मंत्र्यांनी तीव्र चिंता व्यक्त केली. बैठकीत शेतकऱ्यांच्या मदतीबाबत तात्काळ कोणताही ठोस निर्णय झाला नसला, तरी संभाव्य संकटाचा सामना करण्यासाठी प्रशासकीय यंत्रणेने सतर्क राहण्याचे आदेश मुख्यमंत्र्यांनी दिले आहेत. एनडीआरएफच्या प्रचलित निकषांनुसार पिकांच्या नुकसानीचे अधिकृत पंचनामे ५ ऑक्टोबरनंतरच करावे लागतात, त्यापूर्वी केलेल्या पंचनाम्यांच्या आधारे नियमानुसार मदत पात्र ठरत नाही. त्यामुळे आताच पंचनामे करण्याची घाई केली तर नुकसानीचा नेमका आकडा समोर येणार नाही आणि प्रत्यक्ष मदतीबाबत स्पष्टता राहणार नाही, असे स्पष्ट करत शेतकऱ्यांच्या साहाय्यासाठी आवश्यक उपाययोजनांची यादी तयार करण्याचे काम सुरू असल्याचे त्यांनी सांगितले.
दुसरीकडे पावसाचा प्रदीर्घ खंड पडल्यामुळे मराठवाडा, विदर्भ आणि पश्चिम महाराष्ट्रातील शेतकरी वर्ग हवालदिल झाला आहे. मराठवाड्यात बीडमधील ३७.२१ टक्के, जालन्यातील २७.८३ टक्के तर छत्रपती संभाजीनगरमधील ७.०६ टक्के पेरणी क्षेत्र बाधित झाले असून लातूर, धाराशिव आणि परभणी परिसरात हलक्या जमिनीवरील सोयाबीन, मूग, उडीद व कापूस सुकू लागला आहे, त्यातच सोयाबीनवर पिवळा मोझॅक रोगाचा प्रादुर्भाव वाढला आहे. विदर्भातील अमरावती, अकोला, बुलढाणा, वाशिममध्ये दोन ते तीन आठवड्यांच्या खंडामुळे सोयाबीन कोमेजले असून केवळ सिंचनाची सोय असलेल्या शेतकऱ्यांनी पिकांना संरक्षक सिंचनाचा आधार दिला आहे; तसेच नागपूर, चंद्रपूर आणि गडचिरोलीत पावसाअभावी भात लागवड लांबली आहे. पश्चिम महाराष्ट्रातील सोलापूर, सातारा, सांगली व अहिल्यानगरच्या कोरडवाहू पट्ट्यात मूग, उडीद, सोयाबीन, मका आणि बाजरीला तीव्र पाण्याचा ताण बसल्याने उत्पादनात २० ते २५ टक्क्यांपर्यंत घट होण्याची भीती आहे. उत्तर महाराष्ट्रातील नाशिक आणि नंदुरबारमध्ये मका व कापसाची वाढ खुंटली असली, तरी धुळे आणि जळगावमध्ये झालेल्या पावसामुळे पिकांना काहीसा दिलासा मिळाला आहे; मात्र जळगावातील केळी बागांना फटका बसला आहे. कोकणात भाताची स्थिती बऱ्यापैकी समाधानकारक असली तरी सावंतवाडी-वसई परिसरात पावसाची गरज असून काही ठिकाणी नाचणीवर शंखी गोगलगायीचा प्रादुर्भाव झाल्याने चिंतेचे सावट पसरले आहे.
