मुंबई: यवतमाळ जिल्ह्यातील ‘बाबाजी दाते महिला सहकारी बँक लिमिटेड’ या बंद सहकारी बँकेशी संबंधित प्रकरण पुन्हा एकदा चर्चेत आले आहे. अंमलबजावणी संचालनालयाच्या (ईडी) मुंबई विभागाने जिल्ह्यातील नऊ वेगवेगळ्या ठिकाणी छापे टाकून तपास मोहीम राबवली आहे.
ही कारवाई ‘मनी लाँडरिंग प्रतिबंधक कायद्या’अंतर्गत (PMLA) करण्यात येत आहे. या सहकारी बॅंकेने २४२ कोटी रुपयांची फसवणूक केल्याचे उघडकीस आले होते. ईडीच्या तपासात बँकेचे अधिकारी आणि कर्जदार यांच्यात मोठे साटेलोटे असल्याचे समोर आले आहे.
ईडीची पथके यवतमाळ जिल्ह्यातील नऊ वेगवेगळ्या ठिकाणी पोहोचली आणि त्यांनी तपासणी सुरू केली. या संपूर्ण मोहिमेचे नेतृत्व ईडीचा मुंबई विभाग करत आहे. इतक्या ठिकाणी एकाच वेळी छापे टाकणे हे दर्शवते की, या प्रकरणाशी संबंधित प्रत्येक धाग्याचा एकाच वेळी पाठपुरावा करण्याचा तपास यंत्रणेचा उद्देश आहे. यवतमाळमधील अवधूतवाडी पोलीस ठाण्यात दाखल करण्यात आलेल्या अनेक एफआयआरवर ते आधारित आहे. हे एफआयआर बाबाजी दाते महिला सहकारी बँकेचे अधिकारी, कर्मचारी आणि कर्जदार यांच्या विरोधात दाखल करण्यात आले होते. या एफआयआरचा आधार घेऊन ईडीने पीएमएलए अंतर्गत तपास सुरू केला.
बाबाजी दाते महिला सहकारी बँक लिमिटेडचे मुख्यालय यवतमाळ येथे आहे. तिची नोंदणी ‘महाराष्ट्र सहकारी संस्था कायदा, १९६०’ च्या कलम ९(१) अन्वये झाली होती, म्हणजेच ती कायद्याच्या चौकटीत राहून सहकारी बँक म्हणून कार्यरत होती. मात्र, २०२२ मध्ये या बँकेच्या इतिहासात एक मोठे वळण आले. त्या वर्षी भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) या बँकेचा परवाना रद्द केला. कोणत्याही बँकेसाठी तिचा परवाना हीच तिची जीवनवाहिनी असते; परवाना रद्द होणे म्हणजे बँक आता बँकिंग व्यवहार करू शकत नाही. एकेकाळी ठेवीदारांसाठी उघडे असलेले बँकेचे दरवाजे २०२२ मध्ये कायमचे बंद झाले. विशेष लेखापरीक्षणासोबतच अनेक तक्रारी समोर आल्या होत्या. यामध्ये फसवणूक आणि ठेवीदारांच्या पैशांचा गैरवापर केल्याच्या आरोपांचा समावेश होता. ठेवीदार हे असे लोक असतात जे आपली कष्टाची कमाई बँकेकडे सोपवतात; जेव्हा याच निधीच्या गैरवापराबाबत तक्रारी येतात, तेव्हा परिस्थिती गंभीर बनते.
या तक्रारींची दखल घेऊन राज्य सरकारने बँकेच्या विशेष लेखापरीक्षणाचे आदेश दिले. विशेष लेखापरीक्षणामध्ये बँकेचे हिशोब आणि निर्णय यांची सखोल तपासणी केली जाते. जेव्हा ही तपासणी करण्यात आली, तेव्हा त्यातून समोर आलेल्या बाबींनी बँकेतील गैरप्रकार पूर्णपणे उघड केले.
