दिल्ली: दिवाळीपूर्वी धनत्रयोदशीला देशभरातील बाजारपेठांमध्ये जोरदार खरेदी झाली. सोने-चांदीचे दागिने, मोबाईल, दूरचित्रवाणी संच, कपडे, मिठाई आणि सजावटीच्या वस्तूंची मोठ्या प्रमाणात विक्री झाली.
यंदा दिल्लीतील व्यापाराने एक लाख कोटी रुपयांचा टप्पा ओलांडला आहे. देशभरात दीपावलीशी संबंधित व्यापाराची उलाढाल सहा लाख कोटी रुपयांपेक्षा अधिक झाली आहे.
व्यापाऱ्यांची संघटना असलेल्या कॉन्फेडरेशन ऑफ ऑल इंडिया ट्रेडर्स (कॅट)ने शनिवारी एका निवेदनाद्वारे अंदाज व्यक्त केला की, दीपावलीतील खरेदीचा हा आकडा वाढून सात लाख कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचू शकतो. कॅटने दिल्लीतील व्यापाऱ्यांच्या वतीने दिल्लीकरांचे मनःपूर्वक आभार मानले. यंदा दिवाळीच्या खरेदीसाठी दिल्लीकरांनी दाखवलेला उत्साह, विश्वास आणि मोठ्या संख्येने बाजारपेठांमध्ये उपस्थित राहून नोंदवलेला सहभाग हा दिल्लीतील व्यापारी समुदायासाठी अत्यंत उत्साहवर्धक असल्याचे संघटनेने म्हटले आहे.
कॅटचे राष्ट्रीय महामंत्री आणि खासदार प्रवीण खंडेलवाल म्हणाले की, दिल्लीकरांनी बाजारपेठांमध्ये मोठ्या संख्येने गर्दी करून व्यापाऱ्यांच्या आर्थिक व्यवहारांना नवी गती दिली आहे. तसेच राहुल गांधी यांची एक नोव्हेंबर रोजी झालेली रॅली आणि गेल्या महिनाभरापासून दिल्लीत सुरू असलेल्या धरणे, आंदोलने आणि निदर्शनांमुळे व्यापाराचे मोठे नुकसान झाले होते. या पार्श्वभूमीवर दिल्लीकरांच्या खरेदीमुळे सकारात्मक आणि प्रभावी संदेशही गेला आहे.
खंडेलवाल म्हणाले की, ‘धन्यवाद दिल्ली’ हा केवळ एक नारा नसून दिल्लीतील कोट्यवधी व्यापारी, दुकानदार, हातगाडी व फेरीवाले, रोजंदारीवर काम करणारे मजूर आणि लघुउद्योजक यांच्या वतीने दिल्लीच्या जनतेप्रति व्यक्त केलेली कृतज्ञतेची खरी भावना आहे. दिल्लीकरांनी बाजारपेठांमध्ये येऊन हे सिद्ध केले आहे की, सणांचा आनंद, आर्थिक व्यवहार आणि व्यापारी जीवन कोणत्याही राजकीय अडथळ्यामुळे थांबू नये, अशी त्यांची इच्छा आहे.
ते म्हणाले की, राहुल गांधी आणि इतर आंदोलनकर्त्यांना दिल्लीच्या जनतेने आपल्या वर्तनातून आणि बाजारपेठांमध्ये केलेल्या प्रचंड खरेदीतून चोख प्रत्युत्तर दिले आहे. लोकशाहीमध्ये विरोध आणि निदर्शने करण्याचा अधिकार सर्वांना आहे; मात्र कोणत्याही राजकीय घडामोडींमुळे सामान्य नागरिकांची ये-जा, व्यापाऱ्यांची उपजीविका आणि लाखो कुटुंबांच्या उदरनिर्वाहावर परिणाम होता कामा नये. यंदाच्या दीपावलीत दिल्लीच्या जनतेने व्यापार, रोजगार आणि आर्थिक व्यवहारांच्या बाजूने आपली स्पष्ट भूमिका मांडली आहे.
खंडेलवाल यांनी सांगितले की, आतापर्यंत दिल्लीत दीपावलीचा एकूण व्यापार एक लाख कोटी रुपयांचा टप्पा ओलांडून गेला आहे. तर देशभरात दीपावलीशी संबंधित व्यापार सहा लाख कोटी रुपयांपेक्षा अधिक झाला आहे. बाजारपेठांमध्ये ग्राहकांची सातत्याने वाढणारी गर्दी आणि खरेदीचा उत्साह पाहता ही उलाढाल सात लाख कोटी रुपयांचा टप्पाही ओलांडेल, असा अंदाज आहे.
ते म्हणाले की, यंदा बाजारपेठांमध्ये एक विशेष बदल स्पष्टपणे दिसून येत आहे. ग्राहक भारतीय उत्पादनांना प्राधान्य देत आहेत. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी दिलेल्या ‘व्होकल फॉर लोकल’, ‘आत्मनिर्भर भारत’ आणि स्वदेशी वस्तूंचा स्वीकार करण्याच्या आवाहनाचा व्यापक परिणाम बाजारपेठांमध्ये दिसून येत आहे. भारतीय कारागीर, उत्पादक, लघुउद्योग आणि स्थानिक उद्योजकांच्या उत्पादनांना ग्राहकांकडून मोठा प्रतिसाद मिळत आहे.
खंडेलवाल म्हणाले की, यंदा दिवाळीच्या खरेदीमध्ये अनेक वस्तूंच्या श्रेणींमध्ये प्रचंड मागणी दिसून येत आहे. यामध्ये सोने, चांदी आणि दागिने, सोन्याचे दागिने, चांदीची नाणी, मूर्ती आणि हलक्या वजनाचे दागिने; इलेक्ट्रॉनिक्स आणि घरगुती उपकरणांमध्ये मोबाईल फोन, एलईडी दूरचित्रवाणी संच, रेफ्रिजरेटर, वॉशिंग मशीन, वातानुकूलित यंत्रे आणि इतर घरगुती उपकरणे; कपडे आणि फॅशनमध्ये साड्या, सूट, कुर्ते, तयार कपडे, लहान मुलांचे कपडे आणि पारंपरिक पोशाख; पूजासाहित्य आणि सजावटीच्या वस्तूंमध्ये मातीचे दिवे, लक्ष्मी-गणेशाच्या मूर्ती, पूजेची ताटे, तोरणे, रांगोळी, मेणबत्त्या आणि विद्युत रोषणाईच्या वस्तूंचा समावेश आहे.
याशिवाय मिठाई आणि खाद्यपदार्थांमध्ये पारंपरिक मिठाई, सुकामेवा, चिवडा-फराळाचे पदार्थ, चॉकलेट, भेटवस्तूंची पाकिटे आणि खाद्यपदार्थ; फर्निचर आणि घराच्या सजावटीसाठी फर्निचर, घरसजावटीच्या वस्तू, स्वयंपाकघरातील साहित्य, भांडी आणि गृहसजावटीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या वस्तू; खेळणी आणि भेटवस्तूंमध्ये भारतीय खेळणी, लहान मुलांच्या वस्तू, कंपन्यांकडून दिल्या जाणाऱ्या भेटवस्तू आणि पारंपरिक भेटवस्तूंची मोठी मागणी आहे. मोटारगाड्या, स्कूटर, मोटारसायकली तसेच व्यावसायिक वाहनांच्या खरेदीतही उत्साह दिसून येत आहे. हस्तकला आणि स्वदेशी उत्पादनांमध्ये खादी, हातमागावरील वस्त्रे, हाताने तयार केलेल्या सजावटीच्या वस्तू, स्थानिक कारागिरांची उत्पादने आणि महिला बचत गटांनी तयार केलेल्या वस्तूंना विशेष मागणी आहे.
कॅटने सांगितले की, दिवाळीच्या या मोठ्या व्यापारामुळे लहान आणि मध्यम व्यापारी, हातगाडी व फेरीवाले, रोजंदारीवरील मजूर, लघू आणि कुटीर उद्योग, बचत गट, महिला उद्योजिका, कारागीर, वाहतूक व्यावसायिक, पॅकेजिंग उद्योग, मालवाहतूक आणि साठवण व्यवस्था, वितरण सेवा तसेच घरगुती उत्पादनाशी संबंधित लाखो लोकांना प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्षपणे मोठा आर्थिक लाभ होत आहे.
विशेषतः महिला बचत गट, महिला उद्योजिका, स्थानिक कारागीर आणि लहान उत्पादकांना त्यांच्या वस्तूंसाठी मोठी बाजारपेठ उपलब्ध होत आहे. यामुळे रोजगारनिर्मितीसोबतच स्थानिक उत्पादन आणि कौटुंबिक उत्पन्नालाही बळ मिळत आहे.
खंडेलवाल म्हणाले की, गेल्या महिनाभरात राजकीय रॅली, धरणे आणि निदर्शनांमुळे दिल्लीतील व्यापाऱ्यांना ज्या प्रकारच्या आर्थिक अडचणी आणि व्यापारातील नुकसानीचा सामना करावा लागला, त्याची भरपाई काही दिवसांच्या खरेदीतून पूर्णपणे होणे शक्य नाही. तरीही दिल्लीकरांनी बाजारपेठांमध्ये ज्या उत्साहाने खरेदी केली, त्यामुळे व्यापाऱ्यांचे मनोबल वाढले असून त्यांना नवी आशा मिळाली आहे.
येत्या सणांमध्येही नागरिकांनी स्थानिक बाजारपेठांमधून खरेदी करावी, भारतीय उत्पादनांना प्राधान्य द्यावे आणि आपल्या शहरातील लहान व्यापारी, दुकानदार, कारागीर आणि उद्योजकांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी योगदान द्यावे, असे आवाहन खंडेलवाल यांनी दिल्लीतील सर्व नागरिकांना केले.
खंडेलवाल म्हणाले की, दिल्लीतील व्यापारी केवळ वस्तूंची विक्री करत नाही, तर लाखो कुटुंबांचा उदरनिर्वाह चालवतो. बाजारपेठांमधील चैतन्य हीच शहराची आर्थिक ताकद आहे. या दिवाळीत दिल्लीकरांनी व्यापार, रोजगार, स्वदेशी आणि आर्थिक एकजुटीच्या बाजूने जो विश्वास दाखवला, त्याबद्दल दिल्लीतील व्यापारी समुदायाच्या वतीने प्रत्येक नागरिकाचे मनापासून आभार मानतो.
