नवी दिल्ली: शालेय जीवनातील छळवणूक आता केवळ वर्गातील चार भिंती, खेळाचे मैदान अथवा परिसरापुरती मर्यादित राहिलेली नसून, कृत्रिम बुद्धिमत्ता अर्थात ‘एआय’च्या वाढत्या वापरामुळे विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेचा प्रश्न कमालीचा गंभीर बनला आहे. तंत्रज्ञानाच्या गैरवापरातून निर्माण होणारी आक्षेपार्ह बनावट छायाचित्रे, आवाजाची हुबेहूब नक्कल आणि डिजिटल माध्यमांतून जाळ्यात ओढण्याच्या वाढत्या घटनांमुळे जगभरातील विद्यार्थी सध्या नव्या ऑनलाइन धोक्यांच्या सावटाखाली आले आहेत. युनेस्कोने प्रसिद्ध केलेल्या ‘कनेक्टेड अँड सेफ’ या अत्यंत महत्त्वाच्या संशोधन अहवालातून धक्कादायक वास्तव समोर आले असून, जगभरातील दर तीनपैकी एका विद्यार्थ्याला दर महिन्याला कोणत्या ना कोणत्या स्वरूपातील छळाचा प्रत्यक्ष सामना करावा लागत असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
संशोधनानुसार युरोप, मध्य आशिया तसेच उत्तर अमेरिकेतील तब्बल ४४ देशांमध्ये २०१८ ते २०२२ या कालखंडात अशा सायबर छळाचे प्रमाण १२ टक्क्यांवरून थेट १५ टक्क्यांपर्यंत पोहोचले आहे. तंत्रज्ञानाची आधुनिक साधने वापरून मुलांचा पद्धतशीरपणे विश्वास संपादन करणे आणि नंतर त्यांना डिजिटल जाळ्यात ओढून सातत्याने मानसिक त्रास देण्याचे नवे प्रकार सातत्याने समोर येत आहेत. या संपूर्ण प्रक्रियेमध्ये विद्यार्थी आणि विद्यार्थिनी दोघांनाही तितकाच मोठा फटका बसत असल्याने शैक्षणिक वर्तुळात तसेच पालकांमध्ये तीव्र चिंता व्यक्त केली जात आहे.
