नवी दिल्ली: पृथ्वीचे तापमान सातत्याने वाढत चालल्याने २०२६ हे वर्ष आतापर्यंतच्या नोंदीतील जगातील चार सर्वाधिक उष्ण वर्षांपैकी एक ठरण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे. जानेवारी ते सप्टेंबर या नऊ महिन्यांच्या कालावधीत जागतिक सरासरी तापमान औद्योगिक युगापूर्वीच्या तुलनेत १.४७ अंश सेल्सिअसने अधिक नोंदवले गेले असून, जागतिक हवामान संघटनेच्या अहवालातून ही गंभीर माहिती पुढे आली आहे. १७५० च्या तुलनेत २०२५ मध्ये कार्बन डायऑक्साइडचे प्रमाण तब्बल ५३ टक्क्यांनी वाढले असून, हरितगृह वायूंचे वाढते प्रमाण आणि एल निनोचा प्रभाव यामुळे या वर्षअखेरीस तसेच २०२७ मध्येही तापमानात मोठी वाढ होण्याचा हवामान तज्ज्ञांचा अंदाज आहे.
या वाढत्या उष्णतेचा सर्वात तीव्र तडाखा भारताला बसला असून, एप्रिल २०२६ मध्ये धडकलेल्या उष्णतेच्या लाटेमुळे देशातील सुमारे १४.६५ कोटी नागरिकांना थेट फटका बसल्याचे अहवालात स्पष्ट करण्यात आले आहे. दरम्यान, युरोपमध्ये उष्णतेच्या लाटा, भीषण दुष्काळ आणि लागलेल्या वणव्यांमुळे ३० हजारांहून अधिक अतिरिक्त मृत्यू झाले आहेत. हवामान बदलाला सर्वात कमी जबाबदार असलेल्या असुरक्षित आणि गरीब देशांनाच या संकटाचा पहिला आणि सर्वाधिक फटका बसत असल्याची वस्तुस्थिती मांडत, संयुक्त राष्ट्रांचे सरचिटणीस अँटोनियो गुटेरेस यांनी हरितगृह वायूंचे उत्सर्जन वेगाने कमी करण्याचे तसेच जीवाश्म इंधनांवरील अवलंबित्व तातडीने टप्प्याटप्प्याने कमी करण्याचे आवाहन जागतिक स्तरावर केले आहे.
दुसरीकडे, पृथ्वीवरील अतिरिक्त उष्णतेपैकी सुमारे ९० टक्के उष्णता समुद्र शोषून घेत असल्याने समुद्राच्या तापमानातही सातत्याने चिंताजनक वाढ नोंदवली जात आहे. त्यामुळे समुद्रातील उष्णतेची विक्रमी पातळी नोंदवले जाणारे २०२६ हे सलग दहावे वर्ष ठरण्याची शक्यता असून, जागतिक पातळीवर पर्यावरण संवर्धनासाठी कठोर आणि तातडीची पावले उचलण्याची निकड या अहवालाने अधोरेखित केली आहे.
