दिव्यांगत्वावर मात करत गरुडाच्या वेशात गणेश विसर्जन मिरवणुकीत सहभाग

रत्नागिरी : दिव्यांगत्वामुळे आयुष्य थांबत नाही, तर जिद्द, आत्मविश्वास आणि सकारात्मक विचारांच्या बळावर प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करता येते, याचा प्रेरणादायी प्रत्यय नेवरे येथील ५६ वर्षीय मारुती गणपत ढेपसे यांनी दिला. दोन्ही पायांची ताकद गेल्यानंतरही खचून न जाता त्यांनी पुन्हा आपल्या व्यवसायाशी नाते जोडले. यंदाच्या गणपती विसर्जन मिरवणुकीत गरुडाची वेशभूषा करून इलेक्ट्रिक तीनचाकीवरून सहभागी होत त्यांनी उत्सवाचा आनंद घेतला. त्यांच्या या आगळ्या सहभागाचे उपस्थितांकडून कौतुक करण्यात आले.

नेवरे, ता. जि. रत्नागिरी येथील रहिवासी असलेल्या मारुती ढेपसे यांचे शिक्षण दहावीपर्यंत झाले आहे. आई-वडील शेती करीत असताना दहावीनंतर त्यांनी कोतवडे येथे टू-व्हीलर रिपेअरिंग गॅरेज सुरू केले. मेहनत आणि जिद्दीच्या जोरावर त्यांनी व्यवसाय उभा केला. सन १९९८ मध्ये त्यांचा विवाह झाला. त्यांना एक मुलगी असून ती विवाहित आहे, तर मुलगा शुभम ढेपसे सध्या गॅरेजचा व्यवसाय सांभाळत आहे.

गॅरेजमध्ये काम करत असताना जड वस्तू उचलल्यामुळे सन २००४ पासून त्यांच्या उजव्या पायाची ताकद हळूहळू कमी होऊ लागली. सन २०१२ मध्ये लघवी करत असताना अचानक दोन्ही पायांतील ताकद पूर्णपणे गेली. कमरेखालील संवेदना कमी झाल्याने चालणे बंद झाले. तसेच लघवी आणि शौचावरील नियंत्रणही गेले. परिणामी दैनंदिन जीवनातील अनेक कामांसाठी त्यांना पत्नीवर अवलंबून राहावे लागले.

यानंतर त्यांनी मिरज येथे फिजिओथेरपीचे उपचार घेतले; मात्र अपेक्षित सुधारणा झाली नाही. सन २०१५ मध्ये आर.एच.पी. फाउंडेशन, रत्नागिरीचे अध्यक्ष सादिक नाकाडे यांनी त्यांच्या घरी भेट देऊन परिस्थितीची माहिती घेतली. फाउंडेशनच्या माध्यमातून त्यांना व्हीलचेअर उपलब्ध करून देण्यात आली. तसेच मुंबईतील हाजी अली हॉस्पिटलमध्ये उपचार घेण्यासाठी मार्गदर्शन करण्यात आले.

पत्नीला सोबत घेऊन ढेपसे सुमारे पाच महिने मुंबईत उपचारासाठी राहिले. हाजी अली येथील उपचारादरम्यान त्यांना व्हीलचेअर मिळाली. व्हीलचेअरच्या मदतीने बाहेर पडणे, इतरांशी संवाद साधणे यामुळे त्यांच्या मानसिकतेतही सकारात्मक बदल झाला. उपचारादरम्यान त्यांनी बेडवरून व्हीलचेअरवर आणि व्हीलचेअरवरून कमोडवर स्वतःहून जाणे, अंघोळ करणे यांसह दैनंदिन कामे स्वबळावर करण्याचे कौशल्य आत्मसात केले. या प्रक्रियेत त्यांच्यात स्वावलंबनाचा आत्मविश्वास निर्माण झाला. दरम्यान, बेडसोरची समस्या निर्माण झाल्याने त्यांच्यावर शस्त्रक्रियाही करण्यात आली.

पाच महिन्यांनंतर घरी परतल्यानंतर त्यांनी हळूहळू व्हीलचेअरच्या सहाय्याने गॅरेजमध्ये जाण्यास सुरुवात केली. मुलगा शुभम व्यवसायाची जबाबदारी सांभाळू लागला, तर मारुती गॅरेजमधील कामकाजावर लक्ष ठेवू लागले. प्रतिकूल परिस्थितीशी जुळवून घेत त्यांनी पुन्हा व्यवसायाशी आपले नाते जोडले.

मात्र सतत व्हीलचेअरवर बसून राहिल्यामुळे सन २०२५ मध्ये सीटच्या भागात पुन्हा दोन बेडसोर झाले. दररोज ड्रेसिंग करूनही जखमा बऱ्या होत नसल्याने फेब्रुवारी २०२६ मध्ये त्यांच्यावर शस्त्रक्रिया करण्यात आली. या सर्व अडचणींनंतरही त्यांनी सकारात्मक दृष्टिकोन सोडला नाही.

यंदाच्या गणपती उत्सवात त्यांनी गरुडाची वेशभूषा करून इलेक्ट्रिक तीनचाकीवरून गणपती विसर्जन मिरवणुकीत सहभाग घेतला. त्यांच्या या उत्साही सहभागामुळे मिरवणुकीत उपस्थितांचे लक्ष वेधले गेले. दिव्यांगत्वाला मर्यादा न मानता उत्सवात सहभागी होण्याचा त्यांचा हा प्रयत्न अनेकांसाठी प्रेरणादायी ठरला.

अडचणी कितीही मोठ्या असल्या तरी जिद्द, आत्मविश्वास आणि जगण्याची उमेद कायम ठेवली, तर जीवनातील आनंदाचे क्षण आपल्या पद्धतीने अनुभवता येतात, हे मारुती ढेपसे यांनी आपल्या कृतीतून दाखवून दिले आहे.