मुंबई : नियमित मद्यपान करणाऱ्या व्यक्तीचे यकृत (लिव्हर) नेमके किती वर्षांत खराब होते, याबाबत वैद्यकीय तज्ज्ञांनी अत्यंत महत्त्वपूर्ण माहिती समोर आणली असून मद्यसेवनाचे कोणतेही प्रमाण शरीरासाठी पूर्णपणे सुरक्षित मानले जाऊ शकत नाही, असा स्पष्ट इशारा दिला आहे. वैद्यकीय संशोधनानुसार, अतिप्रमाणात आणि सतत दारू पिणाऱ्या व्यक्तींमध्ये सिरोसिससारखा गंभीर आजार बळावण्यासाठी साधारणपणे १० ते २० वर्षांचा काळ लागत असला, तरी व्यक्तीचे वय, शारीरिक वजन, प्रकृती, जनुकीय घटक, खानपान आणि दारू पिण्याचे प्रमाण यानुसार ही प्रक्रिया प्रत्येकामध्ये वेगळी असू शकते; काही रुग्णांमध्ये सुरुवातीच्या काही वर्षांतच लिव्हरमध्ये चरबी साचून फॅटी लिव्हरची समस्या उद्भवते, तर काहींमध्ये दीर्घकाळानंतर गंभीर नुकसान समोर येते.
दारूमुळे यकृताचा आजार प्रामुख्याने तीन टप्प्यांत वाढतो; पहिल्या टप्प्यात पेशींमध्ये चरबी जमा होते, दुसऱ्या टप्प्यात लिव्हरला सूज येऊन पेशींचे नुकसान होते, तर तिसऱ्या आणि अत्यंत घातक टप्प्यात निरोगी ऊतकांची जागा कायमस्वरूपी डाग घेऊन यकृत निकामी होते. सुरुवातीला कोणताही त्रास न जाणवणारा हा आजार पुढे बळावल्यास थकवा येणे, भूक मंदावणे, पोटात व पायांवर सूज येणे, डोळे व त्वचा पिवळी पडणे तसेच लघवीचा रंग गडद होणे अशी लक्षणे दिसू लागतात; मात्र लक्षणांची वाट न पाहता नियमित मद्यपींनी वेळोवेळी लिव्हर फंक्शन टेस्ट (LFT), अल्ट्रासाउंड आणि फायब्रोस्कॅनसारख्या वैद्यकीय तपासण्या करून घेणे आवश्यक असून, लिव्हरचे कायमस्वरूपी नुकसान टाळण्यासाठी दारू पूर्णपणे बंद करणे आणि तातडीने हेपेटोलॉजिस्टचा सल्ला घेणे हाच एकमेव सुरक्षित मार्ग असल्याचे तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे.
