सोमेश्वरात ‘हिरकणी’चा थरारक जिवंत देखावा; मातृत्वाच्या जिद्दीची आणि धैर्याची प्रेरणादायी गाथा

रत्नागिरी : कोकणातील गणेशोत्सव हा केवळ धार्मिक उत्सव न राहता कला, संस्कृती आणि प्रबोधनाची परंपरा जपणारा उत्सव म्हणून ओळखला जातो. गणेशोत्सवात ऐतिहासिक, पौराणिक तसेच सामाजिक विषयांवर आधारित हलते देखावे अर्थात चलचित्र साकारण्याची परंपरा आजही ग्रामीण भागात उत्साहाने जोपासली जात आहे. याच परंपरेचा वारसा पुढे नेत रत्नागिरी तालुक्यातील सोमेश्वर येथील श्री. मयुर भितळे यांच्या घरी यंदा माता हिरकणीच्या अदम्य मातृत्वाचा आणि धैर्याचा जिवंत चलचित्र देखावा साकारण्यात आला आहे.

छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळातील हिरकणीचा ऐतिहासिक प्रसंग या देखाव्यात अत्यंत प्रभावीपणे साकारण्यात आला आहे. सायंकाळनंतर रायगडाचे दरवाजे बंद झाल्यानंतर गडाखाली असलेल्या आपल्या तान्हुल्या बाळाच्या ओढीने व्याकुळ झालेली हिरकणी रात्रीच्या अंधारात रायगडाच्या अवघड कड्यावरून खाली उतरते. कोणतेही आधुनिक साधन अथवा मदत नसताना केवळ आपल्या बाळासाठी मातृत्वाच्या बळावर तिने अशक्यप्राय वाटणारे धाडस केले. हा थरारक प्रसंग चलचित्राच्या माध्यमातून हुबेहूब उभा करण्यात आला आहे.

देखाव्याची कलात्मक मांडणी, प्रकाशयोजना आणि तांत्रिक कौशल्यामुळे हिरकणीचा कड्यावरून उतरण्याचा प्रसंग अक्षरशः डोळ्यांसमोर घडत असल्याचा अनुभव भाविकांना येत आहे. हा देखावा पाहण्यासाठी सोमेश्वरसह परिसरातील गावांमधील नागरिक आणि गणेशभक्तांची गर्दी होत आहे.

हिरकणीच्या धैर्याची ही कहाणी केवळ इतिहासाची आठवण करून देणारी नसून, त्यातून जिद्द, संघर्ष आणि परिस्थितीवर मात करण्याचा संदेशही देण्यात आला आहे. आयुष्यात कितीही कठीण आणि प्रतिकूल परिस्थिती निर्माण झाली, तरी मनात दुर्दम्य इच्छाशक्ती आणि जिद्द असेल तर माणूस अशक्य वाटणाऱ्या अडचणींवरही मात करू शकतो, हा विचार या देखाव्यातून मांडण्यात आला आहे.

गणेशोत्सवाच्या निमित्ताने श्री गणरायाच्या चरणी सुख-समृद्धीची प्रार्थना करताना संकटांना धैर्याने सामोरे जाण्याची शक्ती, अपयशानंतर पुन्हा उभे राहण्याची जिद्द आणि समाजासाठी सकारात्मक योगदान देण्याची प्रेरणा मिळावी, असा प्रबोधनात्मक संदेश या चलचित्रातून देण्यात आला आहे.