रत्नागिरी: राज्यातील दुष्काळी परिस्थिती आणि दिवसेंदिवस खालावलेली भूजल पातळी यामुळे ग्रामीण भागाची तहान भागवणारे केंद्र शासनाचे महत्त्वाकांक्षी ‘हर घर जल’चे स्वप्न धुळीस मिळण्याची चिन्हे निर्माण झाली आहेत. प्रत्येक ग्रामीण कुटुंबाला प्रतिदिन ५५ लिटर नळाद्वारे पाणी देण्याचे उद्दिष्ट असलेल्या आणि केंद्र व राज्य शासनाचा प्रत्येकी ५० टक्के वाटा असणाऱ्या या मोहिमेत रत्नागिरी जिल्ह्यात मात्र मोठी पिछेहाट झाल्याचे समोर आले आहे. पावसाचे घटलेले प्रमाण लक्षात घेऊन नगर परिषदा आणि ग्रामपंचायतींनी आतापासूनच पाणी बचतीचा मार्ग अवलंबिला असला, तरी जलजीवन मिशनची बहुतांश कामे अर्धवट असल्याने आगामी उन्हाळ्यात संपूर्ण जिल्ह्याला भीषण पाणीटंचाईच्या झळा सोसाव्या लागतील हे आता स्पष्ट झाले आहे. जिल्हा परिषदेच्या पाणीपुरवठा विभागाकडून मिळालेल्या अधिकृत माहितीनुसार, जिल्ह्यात मंजूर १ हजार ४३२ योजनांपैकी केवळ ६३० योजना पूर्णत्वास गेल्या असून उर्वरित तब्बल ८२९ योजनांची कामे निधीअभावी आणि तांत्रिक अडचणींमुळे अपूर्ण स्थितीत अडकून पडली आहेत.
डिसेंबर महिन्यातच गुहागर, खेड आणि चिपळूणच्या अनेक वाड्या-वस्त्यांवर टँकरची मागणी सुरू झाली असून भूजल पातळी २ ते ३ मीटरने खाली गेल्याने पाण्याचे संकट अधिक गहिरे झाले आहे. त्यातच कामांची प्रगती पाहता सर्वाधिक बिकट अवस्था खेड तालुक्यात निर्माण झाली असून तेथे केवळ ३०.३९ टक्केच कामे पूर्ण झाली आहेत, तर गुहागर तालुक्यात मंजूर १११ योजनांपैकी अवघ्या २९ योजना प्रत्यक्षात येऊ शकल्या आहेत. सन २०२२-२३ मध्ये मंजूर झालेल्या या योजनांचा खर्च वेळेत कामे न झाल्याने आज प्रचंड वाढला आहे. महागाईमुळे पाईप, सिमेंट आणि स्टीलचे दर सुमारे ३० टक्क्यांनी वाढल्याने ज्या योजना पूर्वी ५० लाखांत पूर्ण होणार होत्या, त्यांचा खर्च आता थेट ७५ लाखांच्या घरात गेला आहे. त्यामुळे कंत्राटदारांसमोर मोठे आर्थिक संकट उभे ठाकले आहे. या संपूर्ण प्रकल्पासाठी १ हजार १६७.७३ कोटींची तरतूद करण्यात आली असली तरी आतापर्यंत फक्त ६०९.७७ कोटी रुपये खर्च झाले असून उर्वरित कामांसाठी अजूनही ५५७ कोटी रुपयांच्या निधीची तातडीने गरज आहे. कामे करूनही सुमारे १२५ कोटींपेक्षा जास्त रकमेची देयके शासनाकडून थकल्याने अनेक कंत्राटदारांनी कामे पूर्णपणे बंद ठेवली असून, ठेकेदारांचे पैसे वेळेवर न मिळाल्याने ठप्प झालेला हा पाणीपुरवठा वेळेत मार्गी न लागल्यास ग्रामीण जनतेला पाण्यासाठी तीव्र वणवण करावी लागण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे.
